Onbetaalde energiefactuur : de procedure dag na dag

Een onbetaalde energiefactuur leidt niet van de ene dag op de andere tot een afsluiting. In Vlaanderen heeft u na elke stap telkens 15 dagen, dan 15, dan 15, en daarna een opzegtermijn van 45 dagen voor de leverancier uw contract kan beëindigen — en ook dan neemt Fluvius de levering over : een volledige afsluiting vergt in de regel de toestemming van de lokale adviescommissie (LAC).

Iets anders dat weinig mensen weten : de eerste herinnering is wettelijk gratis, en de kosten die een leverancier mag aanrekenen, zijn op federaal niveau begrensd. Hier is de reële kalender, de maximale bedragen, en de hefbomen die de procedure stilleggen.

De wettelijke kalender, stap voor stap

De Vlaamse procedure ligt vast. Elke stap opent een minimale termijn die de leverancier niet mag inkorten.

Samen lopen die termijnen op tot ongeveer drie maanden voor uw contract eindigt, en nog langer voor een volledige afsluiting. Beslist de leverancier uw contract op te zeggen, dan moet hij bovendien een opzegtermijn van 45 dagen respecteren.

Wat men u wettelijk mag aanrekenen

Sinds de federale hervorming van de minnelijke invordering zijn de kosten omkaderd. Voor contracten gesloten vanaf 1 september 2023 is de eerste herinnering gratis en moet ze minstens 14 kalenderdagen laten zonder kosten of intresten. Voor een regelmatige levering zoals energie geldt die kosteloosheid voor drie onbetaalde vervaldagen per jaar ; vanaf de vierde mag de herinnering worden aangerekend aan maximaal 7,50 €, plus de portkosten.

Ook de verwijlintresten zijn begrensd : ze mogen niet hoger zijn dan de referentierentevoet verhoogd met acht punten. Elk bedrag boven die plafonds is betwistbaar. Een eenvoudige reflex vóór u betaalt : herlees de afrekening lijn per lijn, met onze gids uw elektriciteitsfactuur begrijpen — foute meterstanden en slecht afgestelde voorschotten zijn de eerste oorzaak van abnormale facturen.

Het afbetalingsplan : de doeltreffendste hefboom

Het is de maatregel die het meest verandert, en hij wordt vaak onderbenut. Een redelijk afbetalingsplan dat met de leverancier wordt afgesproken, mag geen extra kosten bevatten, en zolang u het naleeft, zegt de leverancier uw contract niet op en blijft de prepaidfunctie buiten beeld.

• Vraag het schriftelijk, vanaf de herinnering en zonder de ingebrekestelling af te wachten : hoe vroeger het wordt gesloten, hoe lager de maandbedragen ;
• Stel een haalbaar bedrag voor eerder dan een optimistisch bedrag : een gebroken plan herstart de procedure waar ze was blijven staan ;
• Laat u helpen door het OCMW van uw gemeente of een erkende schuldbemiddelaar : zij kunnen het plan met de leverancier onderhandelen, financieel tussenkomen en in voorkomend geval de sociale energiesteun activeren ;
• Controleer tegelijk of u recht hebt op het sociaal tarief : het ligt duidelijk lager dan de commerciële tarieven en wordt in veel gevallen automatisch toegepast. Zie het sociaal tarief voor energie.

Nee, men sluit u niet van de ene dag op de andere af

In Vlaanderen wordt de netbeheerder na de opzeg uw leverancier, en de digitale meter met prepaidfunctie garandeert altijd een minimale levering van elektriciteit, ook als het noodkrediet op is. Een volledige afsluiting is enkel mogelijk als de lokale adviescommissie (LAC) daartoe beslist, behalve bij gevaar. Voor aardgas bestaat geen minimale levering : van 1 december tot 1 maart kunt u in sommige gemeenten bij het OCMW een tegemoetkoming krijgen om uw gasmeter op te laden.

Elders in het land gelden andere regels. In Wallonië geldt een winterbescherming van 1 november tot 31 maart, en sinds 1 januari 2023 is een afsluiting er enkel mogelijk als de vrederechter de ontbinding van het contract beveelt en u geen ander contract sluit. In Brussel schort het statuut van beschermde afnemer de vraag tot ontbinding van het contract bij de vrederechter op, op voorwaarde dat u een ingebrekestelling hebt ontvangen, een schuld hebt en onder een inkomensplafond blijft.

Let erop dat de sociale leverancier — Fluvius in Vlaanderen — u afzonderlijke facturen stuurt aan het sociaal of het gewone tarief, naargelang uw situatie : een afbetalingsplan blijft ook dan de beste weg om terug te keren naar een commerciële leverancier.

De gratis rechtsmiddelen als het overleg vastloopt

Antwoordt de leverancier niet of weigert hij een redelijk plan, dan staan twee deuren open, allebei gratis. De eerste is de gewestelijke regulator — de Vlaamse Nutsregulator (voorheen VREG) in Vlaanderen, de CWaPE in Wallonië, Brugel in Brussel — bevoegd voor vragen over procedure en consumentenbescherming.

De tweede is de federale Ombudsdienst voor Energie. Het beslissende punt : tijdens de behandeling van de klacht wordt de invordering van de betwiste bedragen bevroren. De dienst bevestigt de ontvangst binnen drie weken en heeft daarna 90 kalenderdagen om het dossier te behandelen, met 30 dagen voor de opmerkingen van de partijen. Een klacht die al meer dan een jaar bij de leverancier werd ingediend, kan daarentegen worden geweigerd : laat het niet aanslepen.

Is de situatie eenmaal gestabiliseerd, kijk dan naar de structuur van uw energiebudget in plaats van enkel naar de achterstallige factuur : de aanbiedingen vergelijken met van energieleverancier veranderen, de hefbomen activeren om uw factuur te verlagen, en uw reële jaarkost berekenen met onze elektriciteitskostensimulator. Voor gezinnen die eigenaar zijn, blijft eigen productie de enige hefboom die het variabele deel blijvend doet dalen : onze ijkpunten staan op zonnepanelen in België.